Üretim araçları, üretici güçler, üretim ilişkileri nedir?

İş nesneleri (İnsan emeğinin üzerinde kullanıldığı her şeydir) ve iş araçları (İnsanın iş araçları yardımıyla iş nesneleri üzerinde etkide bulunduğu ve onları değiştirdiği tüm şeylerdir.) birlikte üretim araçlarını oluştururlar. Üretim araçları (toprak, ormanlar, sular, yer altı zenginlikleri, hammaddeler, üretim aletleri, işletme binaları, ulaşım araçları, haberleşme aygıtları vb.) tek başlarına, insan emeğiyle, işgücüyle birleşmediği sürece, insanlar tarafından üretim sürecinde kullanılmadığı sürece, insanlar bu üretim araçlarıyla çalışmadıkları sürece bir işe yaramazlar, yalnızca bir ölü şeyler yığını oluştururlar. İş sürecinin ya da üretim sürecinin başlaması için, işgücüyle üretim aletlerinin birleşmesi gereklidir.
İşgücü, insanın çalışma yeteneğidir. İnsanın, bunlar aracılığıyla maddi ürünler üretebildiği, doğadaki maddeleri kendi ihtiyacına göre değiştirebildiği fiziksel ve zihinsel güçlerin, yetilerinin tümüdür.
Maddi ürünlerin üretildiği üretim aletleri, bu üretim aletlerini kullanan ve belli bir üretim tecrübesi ve iş becerisi sayesinde maddi ürün üretimini gerçekleştiren insanlar, tüm bu unsurlar, hep birlikte toplumun üretici güçlerini oluştururlar.
Yalnızca işgücünü kullanan insan ve üretim araçları değil, aynı zamanda iş nesneleri de üretici güçlerin bir parçasıdır. İş nesnesinin olmadığı yerde, doğal kaynakların olmadığı yerde, işgücü ve üretim araçları ne kadar gelişmiş olursa olsun, ürün elde edilmesinin sınırları darlaşacaktır. Üretici güçler içinde esas unsur, toplumun gelişmesinin bütün aşamalarında, üretime katılan emekçi kitlelerdir.
Üretici güçler, üretimin yalnızca bir yanını, insanın maddi ürünlerin yaratılması için yararlandığı nesneler ve doğa güçleriyle olan ilişkisini ifade eder. Oysa üretim en başından itibaren toplumsal bir olaydır. İnsanlar üretim içinde birbirleriyle ilişki içine girer, birbirleri üzerinde etkide bulunurlar.
Maddi ürünlerin üretim süreci içinde insanların kendi aralarında geliştirdikleri ilişkiler ve bağlara üretim ilişkisi denir.
Üretim ilişkilerinin karakteri üretim araçlarının kimin mülkiyetinde bulunduğuna bağlıdır. Üretim araçlarını emekçilerin sömürülmesi için kullanan bireylerin, sosyal grupların ya da sınıfların, yani toplumun küçük bir bölümünün özel mülkiyetinde mi, yoksa hedefi tüm emekçilerin, tüm toplumun sürekli gelişen maddi ve kültürel gereksinimlerini her zaman mümkün olan en iyi biçimde gidermek olan işçi sınıfının ve emekçilerin toplumsal mülkiyetinde mi?
Üretim ilişkileri, üretim araçlarının ve bunun sonucu olarak da insanlar tarafından üretilen maddi varlıkların toplumun üyeleri arasında nasıl dağıtıldığını gösterirler.
Kapitalist toplumda üretim araçları kapitalistlere aittir, bunun sonucu olarak emeğin ürünleri de kapitalistlere aittir. İşçiler, üretim araçlarına sahip değildir ve açlıktan ölmemek için, emeklerinin ürünlerini mülk edinen kapitalistler için çalışmak zorundadırlar.
Sosyalist toplumda üretim araçları toplumsal mülkiyettir. Bunun sonucu olarak, emeğin ürünleri bizzat emekçilere aittir.
6 Kasım 2009 ✓